Computer Vocabulary
รู้จักเครื่อง ก่อนรู้จักระบบ
เวลาเปิดไฟล์หนึ่งไฟล์ มีทั้งอุปกรณ์ โปรแกรม และข้อมูลทำงานร่วมกัน บทนี้จะพาคุณแยกสิ่งเหล่านี้ออก แล้วค่อยประกอบกลับเป็นภาพเดียว
อ่านต่อจากจุดเดิม →สารบัญในบทนี้
จากสิ่งที่เรากด ไปถึงสิ่งที่เครื่องทำ
เริ่มจากแยกสิ่งที่จับต้องได้กับกติกาที่สั่งมัน คีย์บอร์ดและ เป็นฮาร์ดแวร์ โปรแกรมเป็นชุดคำสั่ง ไฟล์เป็นข้อมูลที่โปรแกรมอ่านหรือเขียน ระบบปฏิบัติการเป็นซอฟต์แวร์ที่จัดการเครื่องและให้แอปขอใช้ทรัพยากร งานหนึ่งจึงพึ่งหลายส่วนที่ทำหน้าที่ต่างกัน ไม่ใช่กล่องเดียวชื่อคอมพิวเตอร์
- Input
พิมพ์ 2 และ 3 ให้แอปเครื่องคิดเลข เป็นข้อมูลเข้า
- Program
แอปตีความว่ากดเครื่องหมายบวก จึงเลือกคำสั่งคำนวณ ไม่เอาข้อความมาต่อกัน
- OS + CPU
ระบบจัดเวลาและหน่วยความจำให้โปรแกรม CPU ประมวลคำสั่งกับข้อมูลที่โหลดไว้
- Output
โปรแกรมแสดง 5 บนจอ ถ้าจะเก็บไว้ต้องมีขั้นเขียนข้อมูลลงไฟล์อีก
การแสดงผลกับการบันทึกเป็นคนละขั้น ปิดโปรแกรมแล้วค่าที่แสดงอาจหาย แต่ไฟล์ที่บันทึกสำเร็จยังอยู่ หากงานผิด ให้ถามว่าข้อมูลเข้า กติกาคำนวณ การแสดงผล หรือการเก็บข้อมูลผิดช่วงใด
สิ่งที่เป็นตัวเครื่อง กับสิ่งที่สั่งเครื่องHardware and Software · 01.1.1
ลองนึกถึงโน้ตบุ๊กที่อยู่ตรงหน้า หน้าจอ คีย์บอร์ด และชิ้นส่วนข้างในเป็น Hardware (ฮาร์ดแวร์) คือส่วนที่มีตัวตนทางกายภาพ ส่วนแอปที่คุณเปิด เช่น เบราว์เซอร์หรือโปรแกรมพิมพ์เอกสาร เป็น Software (ซอฟต์แวร์) คือโปรแกรมที่กำหนดให้เครื่องทำงานตามคำสั่ง
อุปกรณ์และชิ้นส่วนที่ทำงานจริง
คีย์บอร์ด · หน้าจอ · CPU · RAM · SSD
คำสั่งที่กำหนดว่าเครื่องจะทำอะไร
Windows · Chrome · โปรแกรมพิมพ์เอกสาร
ทั้งสองส่วนพึ่งกัน โปรแกรมต้องใช้อุปกรณ์เพื่อทำงาน และอุปกรณ์ต้องมีคำสั่งให้ทำงานตามที่เราต้องการ แต่ผู้ใช้ไม่ได้คุยกับชิ้นส่วนทุกชิ้นโดยตรง จึงมี Operating System หรือ OS (ระบบปฏิบัติการ) เช่น Windows, macOS หรือ Android มาจัดการทรัพยากรของเครื่องและช่วยให้โปรแกรมใช้อุปกรณ์ได้
OS เป็นซอฟต์แวร์ชนิดหนึ่ง ส่วน Application / App (แอปพลิเคชัน) เป็นโปรแกรมสำหรับงานของผู้ใช้ เช่น เปิดเว็บหรือเขียนเอกสาร
นี่เป็นภาพรวมสำหรับเริ่มทำความเข้าใจ ในระบบจริงแต่ละส่วนมีการทำงานร่วมกันมากกว่าผังเส้นเดียวนี้
เวลาเรียน IT ให้ถามก่อนว่าเรากำลังพูดถึงชั้นไหน เช่น “จอเสีย” พูดถึงอุปกรณ์ แต่ “แอปเปิดไม่ได้” เป็นอาการที่ต้องไล่ตรวจหลายชั้นต่อไป
เครื่องจริงทำงานตามโปรแกรม ฮาร์ดแวร์มี หน่วยความจำ ดิสก์ และอุปกรณ์รับส่ง ส่วนระบบปฏิบัติการจัดทรัพยากรให้แอปใช้ ผู้ใช้จึงสั่งแอปได้โดยไม่ต้องสั่งชิ้นส่วนเองทั้งหมด
ชิ้นส่วนที่ทำงานจริง
จัดทรัพยากรและบริการให้โปรแกรม
ทำงานที่ผู้ใช้ต้องการ
เปิดเอกสารต้องมีทั้งโปรแกรมที่อ่านรูปแบบได้ ไฟล์ที่เข้าถึงได้ และอุปกรณ์ที่แสดงผล เปลี่ยนแอปไม่แก้จอเสีย และเปลี่ยนจอไม่แก้ไฟล์ผิดรูปแบบ
ที่มาของหัวข้อนี้ · 2 รายการ
คำอธิบายและภาพในหน้านี้เรียบเรียงใหม่ ชื่อบทต้นทางด้านล่างใช้ตรวจที่มา ไม่ได้แทนเนื้อหาที่คุณต้องไปอ่านเพิ่มเพื่อเข้าใจหน้านี้ และไม่ยืนยันว่าทุกประโยคมีอยู่ในคอร์ส
- Technical Support Fundamentals · Module 2: HardwareVideo: Introduction to Computer HardwareIT1.M2.V2
- Technical Support Fundamentals · Module 5: SoftwareVideo: Types of SoftwareIT1.M5.V3
เครื่องต้องรู้ทั้ง “อะไร” และ “ทำอย่างไร”Data and Instructions · 01.1.2
สมมติคุณเปิดเครื่องคิดเลข แล้วพิมพ์ 12 + 8 ตัวเลข 12 กับ 8 คือ Data (ข้อมูล) ที่จะนำไปใช้ ส่วนการบวกคือการทำงานที่โปรแกรมสั่งให้เครื่องทำตาม Instructions (คำสั่ง)
สิ่งที่นำมาคำนวณหรือจัดการ เช่น ตัวเลข ข้อความ รูปภาพ และเสียง
คำสั่งที่ระบุว่าจะจัดการข้อมูลอย่างไร โปรแกรมประกอบด้วยคำสั่งเหล่านี้
โปรแกรมไม่ได้เป็นแค่หน้าต่างบนหน้าจอ เบื้องหลังมีคำสั่งให้เครื่องทำงาน เช่น รับตัวเลข คำนวณ แล้วแสดงคำตอบ CPU (หน่วยประมวลผลกลาง) เป็นชิ้นส่วนที่ทำตามคำสั่งเหล่านั้น
ขณะที่โปรแกรมกำลังทำงาน จะใช้ RAM (หน่วยความจำหลัก) เพื่อเก็บข้อมูลและคำสั่งที่กำลังใช้งาน ส่วน Storage (พื้นที่เก็บข้อมูล) เช่น SSD ใช้เก็บโปรแกรมและไฟล์ไว้ต่อแม้ปิดเครื่องตามปกติ
CPU ทำตามคำสั่ง · RAM เก็บสิ่งที่กำลังใช้งาน · Storage เก็บสิ่งที่ต้องการเก็บไว้
RAM กับพื้นที่ว่างใน SSD เป็นคนละทรัพยากร เพิ่มอย่างหนึ่งไม่ได้เพิ่มอีกอย่างโดยอัตโนมัติ
รายละเอียดเรื่อง CPU และ RAM จะอยู่ในหมวด Hardware ตอนนี้รู้หน้าที่หลักให้พอเห็นภาพว่า “โปรแกรมใช้ข้อมูล แล้วให้อุปกรณ์ทำงาน” ก็พอ
ข้อมูลเป็นสิ่งที่ใช้ทำงาน คำสั่งบอกว่าจะจัดการข้อมูลอย่างไร ประมวลคำสั่งที่โปรแกรมเตรียมไว้โดยใช้ข้อมูลจากหน่วยความจำ ความหมายจึงไม่ได้มาจากบิตอย่างเดียวแต่ขึ้นกับรูปแบบและคำสั่งที่ใช้
ค่าและสิ่งที่นำมาประมวล
สิ่งที่กำหนดการกระทำ
ข้อมูลหลังทำตามคำสั่ง
ในงานบวก 2 กับ 3 เลขสองตัวเป็นข้อมูล การบวกเป็นการกระทำตามคำสั่ง ผล 5 เป็นข้อมูลใหม่ ถ้าอ่านเลขเป็นข้อความ การทำงานที่เลือกอาจกลายเป็นต่อข้อความแทน
ที่มาของหัวข้อนี้ · 2 รายการ
คำอธิบายและภาพในหน้านี้เรียบเรียงใหม่ ชื่อบทต้นทางด้านล่างใช้ตรวจที่มา ไม่ได้แทนเนื้อหาที่คุณต้องไปอ่านเพิ่มเพื่อเข้าใจหน้านี้ และไม่ยืนยันว่าทุกประโยคมีอยู่ในคอร์ส
- Technical Support Fundamentals · Module 1: Introduction to ITVideo: Computer LanguageIT1.M1.V8
- Technical Support Fundamentals · Module 2: HardwareVideo: Programs, the CPU, and MemoryIT1.M2.V3
จากสิ่งที่เราป้อน ไปเป็นสิ่งที่เราเห็นInput–Processing–Output · 01.1.3
เมื่อรู้จักข้อมูลกับคำสั่งแล้ว เราใช้สามคำนี้อธิบายการทำงานหนึ่งอย่างได้: Input (รับข้อมูล) → Processing (ประมวลผล) → Output (ส่งผลลัพธ์)
ในตัวอย่างเครื่องคิดเลข Input คือตัวเลขและการเลือกบวก Processing คือการคำนวณตามคำสั่งของโปรแกรม ส่วน Output คือคำตอบที่แสดงบนหน้าจอ ลองเปลี่ยนตัวเลขแล้วกดดูทีละขั้นด้านล่าง
Input ไม่ได้มาจากคีย์บอร์ดเท่านั้น ไมโครโฟนรับเสียง กล้องรับภาพ และอุปกรณ์อาจรับข้อมูลจากเครือข่ายได้ ส่วน Output อาจเป็นภาพบนจอ เสียงจากลำโพง หรือข้อมูลที่ส่งให้อีกระบบ
เวลาผู้ใช้บอกว่า “พิมพ์แล้วไม่มีตัวอักษรขึ้น” คุณจะเริ่มแยกได้ว่าปัญหาอาจอยู่ที่การรับจากคีย์บอร์ด โปรแกรมที่รับข้อความ หรือการแสดงผล อาการเดียวจึงยังไม่บอกว่าชิ้นไหนเสีย
Input รับสิ่งที่ให้เครื่องทำงาน Processing เปลี่ยนหรือคำนวณตามขั้นตอน Output ส่งผลกลับให้ผู้ใช้หรือระบบอื่น ระหว่างทางอาจเก็บข้อมูลบน storage ด้วย งานหนึ่งอาจมีหลายรอบของวงจรนี้
ข้อความหรือข้อมูลที่รับเข้า
ใช้กติกาของโปรแกรมจัดการ
ผลที่แสดงหรือส่งต่อ
การพิมพ์ชื่อแล้วค้นลูกค้า: คีย์บอร์ดให้ข้อความ โปรแกรมใช้ข้อความค้นข้อมูล แล้วหน้าจอแสดงรายการ การส่งชื่อไปยังเซิร์ฟเวอร์ก็เป็น output ของเครื่องเราและ input ของอีกฝั่ง
ที่มาของหัวข้อนี้ · 1 รายการ
คำอธิบายและภาพในหน้านี้เรียบเรียงใหม่ ชื่อบทต้นทางด้านล่างใช้ตรวจที่มา ไม่ได้แทนเนื้อหาที่คุณต้องไปอ่านเพิ่มเพื่อเข้าใจหน้านี้ และไม่ยืนยันว่าทุกประโยคมีอยู่ในคอร์ส
- Technical Support Fundamentals · Module 1: Introduction to ITVideo: Computer Architecture OverviewIT1.M1.V13
ข้อมูลอยู่ที่ไหน และเราเปิดมันด้วยอะไรDevices, Files and Folders · 01.1.4
Device (อุปกรณ์) เป็นคำกว้าง ๆ ที่ใช้เรียกเครื่องหรืออุปกรณ์ที่เกี่ยวข้อง คอมพิวเตอร์และโทรศัพท์เป็นอุปกรณ์ที่ประมวลผลได้ ส่วนคีย์บอร์ด เครื่องพิมพ์ และกล้องเป็นอุปกรณ์ที่เชื่อมต่อกับเครื่องเพื่อเพิ่มความสามารถ
ข้อมูลที่บันทึกเป็นรายการหนึ่ง เช่น เอกสาร รูป หรือเพลง เรียกว่า File (ไฟล์) ส่วน Folder / Directory (โฟลเดอร์ / ไดเรกทอรี) ใช้จัดกลุ่มไฟล์และโฟลเดอร์อื่นให้ค้นหาได้ง่าย
Documents / notes.txtภาพจำลองสำหรับอธิบายการจัดไฟล์ ไม่ได้เปิดหรือแก้ไฟล์ในเครื่องของคุณ
File name (ชื่อไฟล์) ช่วยให้เราอ้างถึงไฟล์ได้ ส่วน Extension (นามสกุลไฟล์) เช่น .txt หรือ .pdf เป็นส่วนท้ายของชื่อที่ช่วยบอกประเภทโดยทั่วไป และ Path (เส้นทาง) บอกว่าไฟล์อยู่ในตำแหน่งไหน
โปรแกรมที่เปิดไฟล์ กับไฟล์ที่เปิด เป็นคนละสิ่ง เช่น โปรแกรมอ่าน PDF เป็นซอฟต์แวร์ ส่วน report.pdf เป็นไฟล์ข้อมูล การลบไฟล์รายงานไม่ได้ลบโปรแกรมอ่าน PDF ไปด้วย
ข้อความ “File not found” บอกว่าระบบหาไฟล์จากตำแหน่งที่ระบุไม่เจอ ไฟล์อาจถูกย้าย เปลี่ยนชื่อ หรือลบ ต้องตรวจต่อก่อนสรุปว่าอุปกรณ์เสีย
ไฟล์เป็นรายการข้อมูลที่มีชื่อและ metadata โฟลเดอร์จัดรายการให้เป็นเส้นทาง อุปกรณ์เก็บข้อมูลรองรับการเก็บจริง พาธจึงบอกตำแหน่งเชิงระบบ ไม่ได้เป็นข้อมูลภายในไฟล์
พื้นที่เก็บหรืออุปกรณ์ที่ใช้งาน
จัดรายการและโครงสร้างเส้นทาง
ข้อมูลหนึ่งรายการที่เปิดอ่านได้
C:\Users\Learner\report.txt มีชื่อไฟล์ report.txt อยู่ในโฟลเดอร์ผู้ใช้ Copy สร้างอีกชุด Move เปลี่ยนตำแหน่ง Rename เปลี่ยนชื่อ การกระทำเหล่านี้ไม่เหมือนการแก้เนื้อหา
ที่มาของหัวข้อนี้ · 3 รายการ
คำอธิบายและภาพในหน้านี้เรียบเรียงใหม่ ชื่อบทต้นทางด้านล่างใช้ตรวจที่มา ไม่ได้แทนเนื้อหาที่คุณต้องไปอ่านเพิ่มเพื่อเข้าใจหน้านี้ และไม่ยืนยันว่าทุกประโยคมีอยู่ในคอร์ส
- Technical Support Fundamentals · Module 2: HardwareVideo: Mobile DevicesIT1.M2.V10
- Operating Systems and You: Becoming a Power User · Module 1: Navigating the SystemVideo: Windows: Make Directories in the GUI & CLIIT3.M1.V9
- Operating Systems and You: Becoming a Power User · Module 1: Navigating the SystemVideo: Windows: Display File ContentsIT3.M1.V21
ย้อนมาที่การเปิดไฟล์หนึ่งครั้ง
คุณใช้ คีย์บอร์ดหรือเมาส์ เลือก ไฟล์ โปรแกรมได้รับการสั่งให้เปิดไฟล์นั้น OS ช่วยจัดการการเข้าถึงไฟล์และทรัพยากรของเครื่อง ข้อมูลที่ใช้งานเข้ามาอยู่ใน RAM และมี CPU ทำตามคำสั่ง จนสุดท้ายคุณเห็นเนื้อหาบน หน้าจอ
ภาพที่ควรได้จากบทนี้
อุปกรณ์ทำงานตามคำสั่งของโปรแกรม โปรแกรมใช้ข้อมูล OS ช่วยจัดการทรัพยากร และผู้ใช้โต้ตอบผ่านสิ่งที่เห็นหรือควบคุมได้
พอแยกบทบาทเหล่านี้ได้ คุณจะอ่านเรื่องระบบปฏิบัติการ เครือข่าย และการแก้ปัญหาต่อได้โดยไม่ต้องเดาว่าศัพท์แต่ละคำหมายถึงส่วนไหน
ที่มาของบทอ่านและการเรียบเรียง
เรียบเรียงใหม่จาก transcript ที่คุณให้ใน Google IT Support: Technical Support Fundamentals ส่วน Computer Architecture Overview, Programs, the CPU, and Memory และ What is an Operating System? และผูกกับหัวข้อ 01.1.1–01.1.4 ใน Atlas
- Technical Support Fundamentals · Google IT Support — โครงสร้างเครื่อง โปรแกรม CPU/RAM และการจัดไฟล์
- Operating Systems and You: Becoming a Power User — อ่านต่อเรื่องโฟลเดอร์และเนื้อหาไฟล์
ตัวอย่างเครื่องคิดเลข ภาพกดสำรวจไฟล์ และลำดับการเล่าออกแบบเพิ่มเพื่อสอนแนวคิด บทนี้เปิดต่อไปยังบทอื่นจากสารบัญบทอ่านได้